COVID-19 krizi küresel borcu tetikliyor
COVID-19 salgınının ekonomi üzerinde de çok sert sonuçları var. Kamu ve özel borçlardaki büyük artışın en belirgin etkilerinden biri.
Dünya, Coronavirus sağlık krizinin patlak verdiği 2008'deki büyük durgunluktan hala acı çekiyordu. Virüs kitlesel bir şekilde yayılırken ve birçok ekonomi hala felç olurken, devletler ekonominin imdadına yetişiyor. Bunu yapmak için, diğer önlemlerin yanı sıra vergi indirimlerini, vergi muafiyetlerini ve uygun koşullarda kredileri içeren büyük ekonomik teşvik programları gereklidir.
Stratejik şirketlerin düşmesini önlemeye, küçük girişimcileri desteklemeye ve en çok etkilenen işçilerin gelirinde bir düşüşten kaçınmaya çalışan Devletler, gerekli finansmanı sağlamak için borç veriyor.
Kamu ve özel borçların arttığı ve artacağı bir gerçektir. Uluslararası Finans Enstitüsü'nün kamu ve özel borcun 2025 yılına kadar 255'ten 325 trilyon dolara çıkacağını öngören tahminlerine bir bakın. Hatta en gelişmiş ülkelerde kamu borcu 130'da kalacak. Gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yüzdesi ve Amerika Birleşik Devletleri'nde GSYİH'nın %140'ını aşabilir. Bu, birçok kişinin bu kadar yüksek düzeyde bir borçla hayatta kalmanın mümkün olup olmadığını merak edebileceği yerdir.
Ekonomik büyüme yoluna geri dönebilmek için büyük mali teşviklerin gerekli olduğuna şüphe yoktur. Ve büyüme olmadan sosyal veya ekonomik refah olmaz. Ayrıca, bu teşvikler ekonomik büyümeyi yeniden sağlayabilirse, yok edilen işler geri kazanılabilir ve böylece devletler borçlarını ödemek için daha fazla gelire sahip olacaklardır.
Avrupa
Tam olarak Avrupa'da, hükümetlerin yüksek düzeyde borç ödemeleri için faiz oranları düşük tutuluyor.
Bununla birlikte, ülkelerin borçla yüzleşme kabiliyetini de etkileyebilecek ekonomik değişkenlerin dışında faktörler de bulunmaktadır. Bu nedenle, en uygun senaryoda, pandemi olumlu gelişirse, ekonomik aktivite düzelir ve güçlü ekonomik büyüme sağlanırsa, bu tür güçlü kemer sıkma önlemleri uygulanmamalıdır. Aksine, en kötü durumda güçlü bir toparlanma gerçekleşirse, İtalya gibi GSYİH'nın %134'ünü aşan bir kamu borcuna sahip ülkeler gerçek sorunlar yaşayacaktır. Yatırımcılar kendilerini İtalyan tahvillerinden elden çıkarmaya çalışacaklardı, bu da bizi 2011 ile 2012 yılları arasında meydana gelen kamu borç krizine çok benzer bir senaryoya götürecekti.
Ancak, önceki krizle farklılıklar var. Bunun nedeni, Christine Lagarde liderliğindeki Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB), salgından en çok etkilenen ülkelerin yardımına koşmaya ve spekülasyonlarla mücadele etmeye hazır olmasıdır. Bu anlamda ECB, borç satın alma programları aracılığıyla katkıda bulunur ve borcu daha uzun vadeye dönüştürür.
Latin Amerika
Latin Amerika'daki durum özellikle karmaşıktır. Kamu borcu seviyesi 2008 krizinden daha yüksek ve yaralara bir de zarar eklemek için mali açıkları hükümetlerin seçeneklerini önemli ölçüde sınırlandırıyor.
Tüm bunlar, özellikle en yüksek borca sahip Latin Amerika ülkeleri için finansman sağlama olanaklarını zorlaştırıyor. Daha kötü kredi puanları ile çok ihtiyaç duydukları finansmanı elde etmeleri zor olacaktır.
Latin Amerika'da en borçlu ülkeler arasında Arjantin ve Brezilya yer alıyor. Venezuela ile ilgili çok az kayıt olmasına rağmen, borçluluk düzeyinin çılgına döndüğüne inanılıyor.
Arjantin örneğinde durum açıkçası karmaşıktı çünkü pandemiden önce ülke borcunu ödeyemeyeceğini varsaymıştı. Borç konusunda Arjantin'in hemen gerisinde kalan ve finansmana erişimi olan Brezilya'nın durumu dikkat çekici.
Latin Amerika'nın çoğu borçlarını ABD doları cinsinden sürdürüyor. Bu doğrultuda, doların değer kazanması ve Latin Amerika para birimlerinin değer kaybetmesi, bölgedeki mali borç durumunun kötüleşmesine katkıda bulundu.
mali sürdürülebilirlik
Borç birikiminin ekonomi için ölümcül olabileceğini ve ekonomik büyümeyi engelleyebileceğini savunanlar var. Ancak, kamu borcunun GSYİH'nın %230'unu aşan Japonya ve uzun süredir kamu borcunun GSYİH'nın %90'ını aşan seviyelerini koruyan İtalya gibi deneyimler olmuştur. Dolayısıyla, bu kadar yüksek düzeyde kamu borcuyla yaşamanın anahtarı, sözde mali sürdürülebilirlikte yatmaktadır. Başka bir deyişle, kamu borç sorunlarına yol açan ciddi açık sorunları yaşamadan, yeterli mali gelirle mali giderleri karşılayabilmekle ilgilidir.
Ancak bu dengeyi veya sürdürülebilirliği sağlamak zor görünüyor. Ekonomiye verilen zararı kontrol altına almalı, işçileri ve şirketleri korumalı ve ekonomiyi sağlam büyümeye doğru yeniden başlatmalıyız.
Yüksek düzeyde borçluluk ancak güçlü ekonomik büyüme ve artan kamu gelirleri ile azaltılabilir. Sorun, güçlü ve hızlı bir iyileşme umutlarını paramparça edebilecek bir pandemi salgını tehdidinde yatıyor.
